Bạn là một nhân viên văn phòng hay công nhân nhưng lương hàng tháng luôn bị "cắt" một khoản thuế mà mình không hiểu rõ? Từ năm 2026, quy định về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đã thay đổi khá nhiều — lần đầu tiên có khoản giảm trừ thêm cho y tế và giáo dục, biểu thuế cũng thân thiện hơn, và một số khoản thu nhập làm thêm giờ sẽ được miễn thuế hoàn toàn. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ các thay đổi này và cách tính thuế TNCN chính xác cho bản thân.

1. Những thay đổi lớn về quy định thuế TNCN từ năm 2026

Từ 01/7/2026, quy định thuế TNCN đã có sự điều chỉnh đáng kể so với các năm trước, theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Có ba thay đổi chính mà người lao động cần nắm rõ:

Mức giảm trừ gia cảnh tăng hơn 40%

Bước đầu tiên để tính thuế TNCN chính xác là xác định mức giảm trừ gia cảnh — khoản trừ áp dụng cho bản thân bạn và những người phụ thuộc. Từ năm 2026, mức này đã tăng đáng kể:

• Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: từ 11 triệu đồng/tháng tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm)
• Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc (vợ/chồng, con em): từ 4,4 triệu đồng/tháng tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng

Ví dụ: Nếu bạn có lương 20 triệu đồng/tháng, đang sống với vợ/chồng và 1 con, bạn có thể giảm trừ: 15,5 + 6,2 + 6,2 = 28,9 triệu đồng. Tuy nhiên, để được hưởng khoản giảm trừ này, bạn phải đăng ký danh sách người phụ thuộc với cơ quan thuế qua Mẫu 20-ĐK-TH-TCT hoặc hình thức hiện hành khác.

Khoản giảm trừ mới cho chi phí y tế và giáo dục

Lần đầu tiên trong lịch sử thuế thu nhập cá nhân Việt Nam, người lao động có thể giảm trừ thêm chi phí y tế và giáo dục-đào tạo, ngoài mức giảm trừ gia cảnh:

• Chi khám bệnh, chữa bệnh: tối đa 23 triệu đồng/năm (tại cơ sở y tế trong nước, trong phạm vi danh mục bảo hiểm y tế)
• Chi giáo dục-đào tạo: tối đa 24 triệu đồng/năm (học phí mầm non, phổ thông, nghề nghiệp, đại học, hoặc kỹ năng chuyên môn)

Tổng cộng, bạn có thể giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/năm cho hai khoản này — nhưng cần đáp ứng điều kiện:

• Phải có hóa đơn hoặc chứng từ hợp lệ (đối với y tế, cần thêm Bảng kê chi phí theo mẫu do Bộ Y tế quy định)
• Hóa đơn phải thể hiện đúng tên bạn hoặc người phụ thuộc
• Chi phí không được thanh toán từ nguồn khác (như quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, hoặc hỗ trợ từ người khác)

Khoản chi phát sinh năm nào được tính giảm trừ vào năm đó — không được chuyển sang năm sau. Vì vậy, bạn cần lưu giữ kỹ tất cả hóa đơn để xuất trình khi cơ quan thuế kiểm tra.

Biểu thuế giảm từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, thuế suất thấp hơn

Biểu thuế lũy tiến từng phần cũng được đơn giản hoá và hạ thấp từ năm 2026:

Chú ý rất quan trọng: Biểu thuế này là lũy tiến từng phần, nghĩa là:

• Phần thu nhập 0–10 triệu đồng: không chịu thuế
• Phần 10–30 triệu đồng: chỉ chịu 5%
• Phần 30–60 triệu đồng: chỉ chịu 20% (không phải 20% trên toàn bộ)
• v.v…

Ví dụ: Nếu bạn có thu nhập tính thuế 40 triệu đồng/tháng:

• 10 triệu đầu tiên: 0%
• 20 triệu tiếp theo (từ 10–30 triệu): 20 triệu × 5% = 1 triệu
• 10 triệu còn lại (từ 30–40 triệu): 10 triệu × 20% = 2 triệu
• Tổng thuế: 1 + 2 = 3 triệu (không phải 40 × 20% = 8 triệu)

Biểu thuế mới bỏ hai bậc 15% và 25% so với năm trước, và nâng ngưỡng khởi điểm chịu thuế 5% từ 5 triệu lên 10 triệu đồng, làm giảm gánh nặng thuế cho đa số người lao động.

Quy định về thuế TNCN 2026

Xem thêm: Cách Tính Lương Ngày Lễ Tết Mới Nhất 2026: Công Thức Và Ví Dụ Chi Tiết

2. Những khoản thu nhập làm thêm giờ, làm ban đêm và nghỉ phép được miễn thuế

Một trong những lợi ích lớn nhất của quy định mới là một số khoản thu nhập từ lao động thêm được miễn thuế hoàn toàn, miễn là đáp ứng điều kiện pháp luật lao động.

Tiền lương làm việc ban đêm (22h–6h sáng hôm sau)

Nếu bạn làm việc vào ban đêm (từ 22 giờ tối đến 06 giờ sáng hôm sau), khoản tiền lương ban đêm được miễn thuế TNCN, với điều kiện:

1. Thời gian làm đêm phù hợp với quy định pháp luật về lao động
2. Công ty phải lập bảng kê riêng để chứng minh thời gian làm đêm, mức tiền lương được trả
3. Nếu lương ban đêm vượt mức quy định của pháp luật lao động, phần vượt mức bắt buộc phải tính vào thu nhập chịu thuế

Ví dụ: Nếu mức lương ban đêm chuẩn theo pháp luật là 5 triệu đồng/tháng, nhưng công ty trả 6 triệu, thì 5 triệu được miễn thuế, 1 triệu còn lại phải tính thuế.

Tiền lương làm thêm giờ

Tương tự như ban đêm, tiền lương làm thêm giờ cũng được miễn thuế nếu:

1. Làm thêm không quá 40 giờ/tháng, hoặc không quá 200 giờ/năm (hoặc 300 giờ/năm nếu bạn làm trong ngành được phép mở rộng, như điện tử, dệt may, chế biến nông lâm sản, v.v.)
2. Công ty phải lập bảng kê chứng minh từng giờ làm thêm
3. Phần vượt giới hạn này bắt buộc chịu thuế — đó là điểm đặc biệt lưu ý

Ví dụ: Nếu bạn làm thêm 50 giờ trong tháng (vượt 10 giờ so với tối đa 40 giờ/tháng), thì lương tương ứng với 40 giờ được miễn thuế, nhưng lương 10 giờ vượt mức phải tính vào thu nhập chịu thuế.

Tiền phép chưa nghỉ (tiền lương trả khi thôi việc)

Khi bạn thôi việc hoặc bị sa thải mà chưa nghỉ hết ngày phép năm, công ty phải thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ. Khoản tiền này được miễn thuế TNCN nếu thanh toán đúng theo quy định của Bộ Luật Lao động.

Làm thêm giờ ban đêm

3. Quy định khấu trừ thuế 10% khi chấm dứt hợp đồng lao động

Nếu công ty trả cho bạn khoản tiền lương, tiền công hay bất kỳ khoản thanh toán nào sau khi chấm dứt hợp đồng lao động (trừ khoản miễn thuế), công ty có thể thực hiện khấu trừ thuế TNCN:

• Tỷ lệ khấu trừ: 10%
• Áp dụng: khoản chi trả từ 5 triệu đồng trở lên
• Căn cứ khấu trừ: thu nhập trước khi trả (không trừ giảm trừ gia cảnh hay các khoản giảm trừ khác)

Trường hợp đặc biệt: Nếu bạn chỉ có thu nhập từ khoản thanh toán này (không có nguồn thu nhập khác trong năm) và ước tính tổng thu nhập chịu thuế sau khi giảm trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế, bạn có thể lập cam kết tạm thời không khấu trừ. Tuy nhiên, nếu sau đó bạn phát sinh thêm thu nhập từ kinh doanh hay nguồn khác, bạn phải kê khai, quyết toán và nộp thuế đầy đủ theo quy định.

4. Phạm vi xác định thu nhập chịu thuế TNCN

Để hiểu rõ hơn, cần biết quy luật chung về phạm vi thu nhập chịu thuế:

• Đối với cá nhân cư trú (bạn làm việc ở Việt Nam): thu nhập chịu thuế là tất cả thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam
• Đối với cá nhân không cư trú (ví dụ, chuyên gia nước ngoài làm việc tạm thời): chỉ chịu thuế trên thu nhập phát sinh trong lãnh thổ Việt Nam

Định nghĩa "cư trú" theo pháp luật: người có nơi cư trú hoặc trung tâm lợi ích kinh tế ở Việt Nam và dự định ở lâu dài hoặc thực tế ở lâu dài trong một năm.

Xem thêm: Không Phát Sinh Khấu Trừ Thuế TNCN Có Phải Nộp Tờ Khai Không? — Hướng Dẫn Chi Tiết

5. Những câu hỏi thường gặp về quy định thuế TNCN 2026

Câu 1: Nếu tôi đăng ký người phụ thuộc muộn, có được hưởng giảm trừ gia cảnh từ đầu năm không?

Trả lời: Không. Giảm trừ gia cảnh chỉ áp dụng từ kỳ tính thuế mà bạn hoàn tất đăng ký. Nếu đăng ký trong tháng 6, bạn chỉ được giảm trừ từ tháng 6 trở đi. Vì vậy, nên đăng ký người phụ thuộc sớm nhất có thể tại cơ quan thuế hoặc qua nhân viên kế toán của công ty.

Câu 2: Tôi có chi phí y tế và giáo dục, nhưng chưa nộp hóa đơn gốc cho công ty. Có được giảm trừ không?

Trả lời: Không. Để được giảm trừ, bạn phải nộp hóa đơn gốc (hoặc bản sao được chứng thực) cho công ty trước khi công ty tính thuế. Nếu chưa có hóa đơn hoặc chứng từ, không thể đề nghị giảm trừ. Dữ liệu này cũng sẽ được kiểm tra khi quyết toán năm.

Câu 3: Nếu tôi làm thêm giờ nhưng công ty quên lập bảng kê, làm sao để chứng minh làm thêm giờ được miễn thuế?

Trả lời: Theo quy định, nếu không có bảng kê riêng, công ty có thể chứng minh thông qua bảng lương, bảng chấm công, hợp đồng lao động, hoặc các tài liệu hợp pháp khác. Tuy nhiên, điều này có thể gây rắc rối sau này. Tốt nhất là yêu cầu công ty lập bảng kê ngay để tránh tranh cãi với cơ quan thuế.

Câu 4: Lương ban đêm của tôi vượt mức quy định. Cách tính thuế ra sao?

Trả lời: Phần trong mức quy định được miễn thuế, phần vượt mức bắt buộc tính vào thu nhập chịu thuế của tháng phát sinh. Công ty sẽ tính: lương ban đêm thực tế - mức miễn thuế = phần chịu thuế.

Câu 5: Nếu tôi lập cam kết tạm thời không khấu trừ thuế sau khi chấm dứt hợp đồng, nhưng sau đó phát sinh thu nhập khác, tôi có trách nhiệm gì?

Trả lời: Có. Bạn phải kê khai, quyết toán, nộp thuế đầy đủ theo quy định. Nếu sau này phát hiện có gian lận, bạn sẽ bị xử lý theo pháp luật về quản lý thuế.

Xem thêm: 4 Khoản Thu Nhập Được Giảm 30% Thuế TNCN Năm 2026, 2027

Kết luận

Quy định thuế TNCN năm 2026 mang lại nhiều lợi ích cho người lao động — từ giảm trừ gia cảnh tăng, khoản miễn thuế cho y tế và giáo dục, đến biểu thuế thân thiện hơn. Tuy nhiên, để tối đa hoá những lợi ích này, bạn cần nắm rõ quy định, đăng ký đúng thủ tục, và lưu giữ tài liệu chứng minh.

Nếu cảm thấy phức tạp hoặc muốn chắc chắn không bỏ lỡ khoản giảm trừ nào hoặc có nhu cầu hoàn thuế TNCN. Chúng tôi sẽ tư vấn chuyên nghiệp và hỗ trợ bạn kịp thời

Liên hệ với Kế Toán Thuế Ngọc Vân ngay để nhận tư vấn miễn phí:

CÔNG TY TNHH DỊCH VỤ DOANH NGHIỆP NGỌC VÂN
- Hotline: 0941 233 469 | Zalo: 0789 368 883
- Wechat: vnyuyun
- Fanpage: Kế Toán Thuế Ngọc Vân
- Trụ sở chính: Tầng 3, Số 69 Nguyễn Tất Tố, Lê Chân, Hải Phòng
- Chi nhánh Hà Nội: Tầng 6, Số 2 Ngõ 18, Nguyễn Cơ Thạch, Từ Liêm, Hà Nội
- Chi nhánh Tuyên Quang: Số 88, Đường 20/8, Phường Hà Giang 1, Tuyên Quang